چپتر 115: افسانه
0ورودیِ اصلیِ دخمه‌های زیرزمینی در میدانِ برزخ، نزدیک به رصدخانهٔ اینتیس پنهان شده بود. سازه‌ای‌می‌خورد که ورودی را در بر می‌گرفت، بر ستون‌هایی باشکوه استوار بود و گنبدی با سنگ‌تراشی‌های‌سازوکارهای ظریف بر فرازش خودنمایی می‌کرد؛ چیزی شبیه به یک تالارِ یادبودِ کوچک یا پایهٔ آرامگاهی عظیم.
همان‌طور که لومیان نزدیک می‌شد، متوجه شد جمعیتی بین ۲۰ تا ۳۰چشمانِ نفر در نزدیکیِ پلکانِ رو به پایین گرد آمده‌اند. لباس‌هایشان متفاوت بود،رسا اما بیشترشان — چه مردان و چه زنان — رسمی پوشیده بودند.
مردی حدوداً سی‌ساله با جلیقهٔ زرد، شلوارِ خردلی و ریشی پرپشت‌مقدسِ جلوی جمعیت ایستاده بود. فر موهای قهوه‌ای‌اش چشمانِ کشیده‌اش را در قاب‌سازوکارهای گرفته بود و چراغِ کاربیدیِ خاموشی از آهنِ سیاه در دست داشت.
او رو به جمعیت با صدایی رسا اعلام‌نبود کرد: «من کِندال هستم، یکی از ناظرانِ دخمه‌ها. امروز‌مقدسِ راهنمای شما در بازدید از این استخوان‌دان خواهم بود.
همه شمعِ سپید‌پلکان دارند؟ اگه کسی نداره،انتهایش فوراً بهم خبر بده.»
گردشگرند؟ نگاهِ لومیان‌شلوارِ به پلکانِ سنگیِ‌پرپشت پشتِ سرِ کندال افتاد.
پلکان در تاریکیِ‌کنارِ نفوذناپذیری فرومی‌رفت و‌عظیمی انتهایش پیدا نبود.
کنارِ کندال درِ چوبیِ عظیمی به چشم می‌خورد که نیمی از آن‌عظیمی با نشانِ مقدسِ خورشید با رنگِ زرین آراسته شده بود، و نیمهٔ‌مثلثی دیگرش مثلثی پر از نمادهای بخار، اهرم‌ها، چرخ‌دنده‌ها و سازوکارهای مکانیکی بود.
کندال پس از اطمینان از آمادگیِ همه، چراغِ کاربیدی‌اش را‌کنارِ روشن کرد و گروه را به ژرفای زیرزمین هدایت نمود. گردشگران‌زرین پشتِ سرش راه افتادند و برخی نیز فانوس‌هایی به دست داشتند.
لومیان با حفظِ فاصلهٔ چهار پنج متری دنبالشان رفت.ایستاده در حالی که چراغِ کاربیدیِ گرفته از رامیس را‌خاموشی در مشت داشت، با گام‌هایی استوار از پله‌ها سرازیر شد.
به لطفِ شنواییِ تقویت‌شده با‌چوبیِ نیروی فرابشری، لومیان توضیحاتِ کاملِ کندال‌مقدسِ را در جلوی صف به‌خوبی می‌شنید.
«پس از ۱۳۸ پله، ۲۶ متر زیرِ‌پیدا خیابان‌های تریر قرار می‌گیرید، در محاصرهٔ بقایای‌می‌خورد نزدیک به ۵۰ نسل از اهالیِ تریر.
این یک برآوردِ محافظه‌کارانه است.نفوذناپذیری در حقیقت، پیشینهٔ برخی از‌کنارِ این استخوان‌دان‌ها به دورانِ پیشین بازمی‌گردد...
چهل‌وهفت سال پیش، دیگر جایی برای مردگان در گورستانِ بی‌گناهان یا گورستانِ کشیش‌ها‌کشیده‌اش نمانده بود. استخوان‌های سفید این‌سو و آن‌سو پراکنده شده بود و بوی تعفن‌کرد باعث شد ساکنانِ اطراف هر روز تظاهرات کنند و خواهانِ جابه‌جاییِ گورستان شوند...
در نهایت، شهرداری تصمیم گرفت به زیرزمین روی بیاورد. آن‌ها گورهای دورانِ‌خورشید چهارم و معادنِ سنگِ زیرزمینیِ مجاور را بازسازی کردند و مقبره‌ای پهناور‌مکانیکی پدید آوردند... امروز شما تنها بخشِ بسیار کوچکی از آن را خواهید دید...»
صدای کندال در پلکانِ خاموش‌فرومی‌رفت و بی‌پایان می‌پیچید و فضایی‌درِ وهم‌آلود و شوم به محیط می‌بخشید.
همین‌طور که لومیان به پایین رفتن ادامه می‌داد، راهرویی پوشیده از ستون‌ها و دیوارهای سنگی‌می‌خورد نمایان شد. این گذرگاه بر خلافِ دیگر بخش‌های زیرزمینی، به‌خوبی نگهداری و بارها بازسازی شده‌سازوکارهای بود؛ صاف، عریض و به‌طرز نگران‌کننده‌ای وهم‌انگیز. نسیمی یخ‌زده هر از گاه در راهرو می‌وزید.
چراغ‌های گازی در نقاطِ مشخصی کار گذاشته شده بودند‌ایستاده و نوری زرد و کم‌رمق می‌افشاندند که باعث می‌شد‌خاموشی سایه‌ها با روشنایی درآمیزند و تا ژرفای تاریکی کش بیایند.
کندال با همان جلیقهٔ آبی‌اش‌چوبیِ بارِ دیگر به بازدیدکنندگان هشدار‌نشانِ داد: «نزدیک بمونید و پراکنده نشید!
بخش‌های زیرزمینیِ بی‌شماری وجود داره که‌انتهایش ما اطلاعاتِ چندانی ازشون نداریم. اگه‌عظیمی گم بشید، پیدا کردنتون تقریباً غیرممکنه.
وقتی واردِ مقبره شدید از مسیر منحرف نشید. راه‌هایی هست که به تالارهای عمیق‌تر و شوم‌تری‌نیمی می‌رسه. ارواحِ پلیدِ دورانِ چهارم در دلِ اون تاریکی کمین کرده‌ند. ستایش بر خورشید و نور‌اطمینان باد. با پایبندی به مسیرهایی که پدرانِ روحانی تأیید کرده‌ند، می‌تونیم از همهٔ خطرات در امان بمونیم.»
برخی بازدیدکنندگان دست‌هایشان را به نشانهٔ‌پرپشت ستایشِ خورشید گشودند و برخی دیگر‌چشمانِ نشانِ مثلث را بر سینه کشیدند.
لومیان پس از پیمودنِ نزدیک به‌عظیمی ۲۰۰ متر پشتِ سرِ کندال و‌خورشید دیگران، سرانجام مقبرهٔ زیرزمینی را دید.
پیشِ رویش غاری طبیعی با صخره‌های دست‌کاری‌شده قرار‌نبود داشت. دیوارهایش با نقش‌برجسته‌های ظریفی از جمجمه‌ها، دست‌های‌نشانِ اسکلتی، گل‌های آفتابگردان و نمادهای بخار آراسته شده بود.
بر بالای ورودی،پلکان دو کتیبه به زبانِ‌انتهایش اینتیسی هشدار می‌داد: «ایست!
امپراتوریِ مرگ در پیش است!»
کندال، ناظرِ دخمه‌ها، دوباره رو به بازدیدکنندگان کرد‌می‌خورد و گفت: «فانوس‌هاتون رو خاموش کنید و شمع‌های سپید‌دیگرش رو روشن کنید. همه باید این کار رو بکنند!
اگه ترجیح می‌دید واردِ دخمه نشید، می‌تونید همین‌نبود اطراف رو بگردید، اما زیاد دور نشید. گم کردنِ‌مقدسِ جهت اینجا خیلی آسونه و این یعنی دردسرِ بزرگ.
اگه داخلِ دخمه از گروه جدا شدید، هول نشید. یک تابلوی راهنما پیدا کنید. اگه نبود، به‌نشانِ بالا نگاه کنید و خطِ سیاهِ کشیده‌شده روی سقفِ مقبره رو دنبال کنید. شما رو به ورودیِ‌کاربیدی‌اش اصلی برمی‌گردونه...» دیری نپایید که فانوس‌ها خاموش شدند و جای خود را به فروغِ لرزانِ شمع‌های نارنجی دادند.
بازدیدکنندگان شمع‌های سپیدِ خود را بالا گرفتند و پشتِ سرِ کندال‌قهوه‌ای‌اش واردِ دخمه‌ها شدند. لومیان از دور نگاه می‌کرد و شعله‌های زردگون‌داشت را می‌دید که چون جویباری باریک در دلِ تاریکی پیچ‌وتاب می‌خوردند.
او وارد نشد. چراغِ کاربیدی‌اش را به‌چشم دست گرفت و گردِ ورودیِ مقبره چرخید تا‌آراسته اوستا ترول، آن جادوگرِ قلابی را پیدا کند.
چند دقیقه‌پلکان بعد، لومیان آتشی‌فرومی‌رفت کوچک پیدا کرد.
کنارِ ستونی سنگی،پلکان خزهٔ مرطوب بر دیوارهٔ‌انتهایش سنگیِ بالا چسبیده بود.
مردی روی صخره‌ای پشتِ آتش نشسته بود و ردای سیاهِ کلاه‌داری به تن‌کشیده‌اش داشت. بینیِ کشیده و چشمانِ قهوه‌ایِ تیره‌اش در میانِ ریشی خرمایی که چانه‌اش را‌کِندال پوشانده بود جای داشت. او با نگاهی خیره به شعله‌های رقصان چشم دوخته بود.
لومیان پیش رفت‌کنارِ و پرسید: «تو‌عظیمی اوستا ترول هستی؟»
مردِ کلاه‌پوش سرش را بالا آورد، نگاهش با لومیان‌کنارِ گره خورد و با صدایی عمداً بم و گیرا‌خورشید پاسخ داد: «ای روانِ گمگشته، چرا در پیِ من آمده‌ای؟»
شعله‌ها و سایه‌ها بر چهرهٔ اوستا ترول می‌رقصیدند و سن‌وسالش را پنهان می‌کردند؛ چیزی میانِ اواخرِ بیست تا چهل‌سالگی به‌رنگِ نظر می‌رسید. لومیان با لحنی جدی گفت: «حرف‌هایی درباره‌ات شنیده‌ام. می‌گویند جادوگری رازآلود هستی که می‌توانی گره از مشکلم باز کنی.»گردشگران اوستا ترول با همان لحنِ بم و گیرا گفت: «جادوگری حرام است. جادوگری نفرین است. من بی‌دلیل دست به یاری نمی‌زنم.»
لومیان با اضطرابی‌شلوارِ آشکار در صدا پرسید:جلوی «باید چه کار کنم؟»
اوستا به نرمی گفت: «جوهرِ جادوگری‌عظیمی در مبادلهٔ برابر نهفته است. ابتدا‌خورشید بگو به چه کمکی نیاز داری.»
مبادلهٔ برابر. زیادی رمان خوانده‌ای؟ لومیان میل به ریشخند و دست انداختنش را فروخورد و در عوض چهره‌ای دردمند‌رنگِ به خود گرفت: «همهٔ کسانی رو که برام عزیز بودند از دست داده‌ام. حس می‌کنم دنیا رهایم کرده. هر‌هدایت شب خواب از چشمم فراریه. می‌خوام این بارِ سنگین رو فراموش کنم و زندگیِ تازه‌ای رو از سر بگیرم.»
اوستا ترول چهرهٔ لومیان را ورانداز کرد و هیچ نشانه‌ای از فریب نیافت.عظیمی اندکی سر تکان داد: «من هم رنج‌های بزرگی کشیده‌ام؛ نفرینی برآمده از جادوگری.نمادهای می‌توانم احساسات و افکارت را درک کنم. اما فراموش کردنِ درد کارِ آسانی نیست.»
«که این‌طور...» لومیان‌شلوارِ آهی بلند کشید و‌جلوی رو برگرداند تا برود.
اوستا شتابان صدا زد:درِ «صبر کن. دشوار بودنش به‌نیمی این معنی نیست که نشدنیه.»
«واقعاً؟» لومیان سرش‌تاریکیِ را چرخاند و هیجان‌پیدا در چهره‌اش موج زد.
اوستا سری تکان داد و‌نفوذناپذیری ادامه داد: «تا به حال‌کنارِ نامِ چشمهٔ زنِ سامری رو شنیده‌ای؟»
«نه.» لومیان سر تکان داد. اوستا نگاهی به آتش انداخت و توضیح داد: «در یکی از استخوان‌دان‌های این دخمه‌ها، چشمه‌ای کدر و گل‌آلود هست به نامِ چشمهٔ زنِ سامری، یا چشمهٔ فراموشی. اگه از آبش بنوشی،این تمامِ دردهایت از حافظه‌ات پاک می‌شه. البته این قصه ساختگیه؛ اون چشمه صرفاً گودالیه که به خاطرِ خطای بنایی در زمانِ ساختِ دخمه به جا مانده. ناظران از اون یک افسانه ساختند.» همان‌طور که چشمانِ لومیان‌مقدسِ از امید برق می‌زد، اوستا ترول ادامه داد: «اما من به‌عنوانِ یک جادوگر بهت می‌گم که در ژرفای این قلمروِ زیرزمینی، چشمهٔ واقعیِ زنِ سامری نهفته است؛ پنهان در مقبره‌ای که باور دارند یادگاری از دورانِ چهارمه.
اجسادِ بی‌شماری در اونجا زمزمه می‌کنند: 'از آب‌های گوارای فراموشی بنوش و‌خورشید از دردهای آغازین رها شو.' من می‌تونم کمکت کنم به دستش بیاری،مکانیکی اما اصلِ مبادلهٔ برابر باید رعایت بشه. صد ورل‌دور برات هزینه داره.»
صد ورل‌دور؟ دستمزدی که طلب کردی یک خرده کم نیست؟ چه کسی باور‌چشم می‌کند به دست آوردنِ چنین چیزِ افسانه‌ای و پرخطری بدونِ مطالبهٔ چند هزار ورل‌دور‌اهرم‌ها شدنی باشد؟ لومیان با دقت گوش می‌داد، اما این قیمت‌گذاریِ مسخره خنده‌اش انداخته بود.
چطور ممکن بود چنین آبِ چشمهٔ‌فرومی‌رفت بی‌قیمتی بیش از دو ماه دستمزدِ‌چوبیِ یک پادوی کارآموز ارزش نداشته باشد؟
او پیش‌تر ماجرای چشمهٔ زنِ سامری را در مجلهٔ رسانه خوانده بود. اورور واژه‌ای را زیر لب گفته بود که لومیان از آن سر درنیاورده بود؛ تلفظش احتمالاً‌هستم به «مادربزرگ مِنگ» شباهت داشت. رسانه هم ادعا کرده بود که چشمهٔ زنِ سامری افسانه‌ای ساختهٔ دستِ ناظرانِ دخمه است، اما باور داشتند این داستان بی‌ریشه نیست و‌افتاد چشمهٔ فراموشی شاید واقعاً در گوشه‌ای از قارهٔ شمالی وجود داشته باشد. چشمانِ لومیان گشاد شد و به‌سرعت کنارِ اوستا رفت. شانهٔ او را گرفت و فریاد زد: «واقعاً؟»
اوستا دستِ او را‌درِ پس زد و با‌می‌خورد خونسردی سر تکان داد.
«این سوگندِ یک جادوگر است.»
«خیلی خب، بسیار‌پلکان خب!» لومیان با‌فرومی‌رفت هیجان پاسخ داد.
«اما من این همه‌خردلی پول همراهم نیاورده‌ام. برمی‌گردم‌جمعیت و فردا همین‌جا پیدایت می‌کنم؟»
...
اوستا با‌پلکان رضایت سر‌نفوذناپذیری تکان داد.
«مشکلی نیست.»
لومیان با قدردانیِ فراوان چراغِ‌ریشی کاربیدی را برداشت و با‌موهای هیجانی ساختگی آنجا را ترک کرد.
به‌محضِ آنکه از دیدِ اوستا دور شد، لبخند از چهره‌اش محو گردید. کفِ دستِ راستش را‌نیمهٔ بالا آورد و بوی کم‌رنگِ عطر را بویید. پیش از رسیدن به محلهٔ رصدخانه، او عمداً ادکلنی‌نمود ارزان‌قیمت به دستِ راستش زده بود و هنگامِ حرف زدن به شانه و لباسِ اوستا مالیده بود.
لومیان به سطحِ زمین بازگشت،فرومی‌رفت پشتِ ستونی پناه گرفت، پنهان شد‌چوبیِ و با شکیبایی به انتظار نشست.
آسمان آرام‌آرام رو به تاریکی‌نفوذناپذیری رفت. با فرارسیدنِ گرگ‌ومیش، بوی ضعیف‌درِ و آشنای ادکلن به مشامش رسید.
لومیان شتابی برای تعقیبِ اوستا به خرج نداد. پس از لحظاتی از پناهگاهش بیرون آمد‌گرفته و ردِ بوی برجای‌مانده را با فاصله‌ای چنان زیاد که تقریباً دیده نمی‌شد دنبال کرد.ناظرانِ کالسکه‌ها از کنارش شتابان می‌گذشتند و دستگاه‌های مکانیکیِ پرزرق‌وبرق هر از گاه به چشم می‌خوردند.